Diagnostyka w zespole jelita drażliwego

Zespól jelita drażliwego jest jednostką, którą diagnozuje się na zasadzie wykluczenia innych poważniejszych zaburzeń jelitowych. Kiedy lekarz stawia diagnozę w postaci IBS-u, pacjent dostaje najczęściej lek pro kinetyczny, zalecenia żywieniowe oparte na diecie FODMAP oraz złotą radę „proszę się mniej stresować”.

Jak się okazuje zespół jelita drażliwego jest zaburzeniem o złożonej etiologii dlatego wyżej wymienione postępowanie nie u każdego się sprawdzi. Aby dowiedzieć się więcej o możliwych przyczynach dolegliwości  związanych z zespołem jelita drażliwego zajrzyj tutaj.  

Skuteczne leczenie opiera się na zidentyfikowaniu problem-u/-ów, a następnie wdrożenia odpowiedniego postępowania żywieniowego i suplementacyjnego.

W identyfikacji owych problemów mogą pomóc tzw „biomarkery” czyli wskaźniki, których wartości podwyższone lub obniżone mogą świadczyć o różnych zaburzeniach.  Dzięki temu możemy mówić o leczeniu przyczynowym, które jest jednym skutecznym postępowaniem w przypadku choroby jaką jest IBS

Na rynku mamy bardzo dużą ilość komercyjnych badań, pakietów dedykowanych pacjentom z zaburzeniami jelitowymi, w tym również w zespole jelita drażliwego. Ale czy wszystkie warto wykonać? Odpowiedź brzmi jak zwykle.. to zależy! Od czego?

  • postaci IBS-u (biegunkowa, mieszana)
  • historii choroby oraz okoliczności wystąpienia  pierwszych objawów (możliwość poinfekcyjnego IBS-u)
  • rodzaju objawów oraz czynników ich zaostrzających.

Najprościej identyfikować problem w zależności od postaci IBS-u w połączeniu z objawami.

Przyczyna
Objawy/ cechy pozwalające zweryfikować dany problem
Rodzaj badania

Zaburzona mikroflora jelitowa

–  wcześniejsze epizody antybiotykoterapii
– nadużywanie leków szczególnie NLPZ i IPP
– pH kału –> ocena ilościowa i jakościowa mikroflory z kału
– Ocena krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA)
– Badanie kwasów organicznych w moczu

Zwiększona przepuszczalność bariery jelitowej
– współtowarzyszące alergie również te manifestujące się na skórze
– bóle mięśniowo-stawowe
– trądzik i stany zapalne na skórze
– zonulina–> wskaźnik przepuszczalności bariery jelitowej – kalprotektyna – wskaźnik stanu zapalnego w jelitach

Zaburzenia funkcji receptora serotonergicznego (5HT3)
– wcześniejszy epizod infekcyjny (infekcja bakteryjna) – współtowarzyszące zaburzenia psychiczne (depresja) – metabolit serotoniny –> Kwas 5 hydroksyindolooctowy (5-HIAA)
Infekcje jelitowe – bóle brzucha z gorączką
– stolec biegunkowy o zielonym zabarwieniu (pienisty, strzelający)
– wzdęcia, gazy  
– badanie kału pod kątem pasożytów
– posiewy stolca w kierunku bakterii chorobotwórczych / lub oznaczenie LPS z krwi (Salmonella, Shigiella, Campylobacter, Yersinia)
– badanie kału pod kątem przerostu Candida albicans
–  Wodorowy test oddechowy (WTO) w diagnostyce SIBO    

Celiakia/ Problemy z glutenem
– ból brzucha,
– wzdęcia
– anemia
– liczne niedobory pokarmowe
– Badanie halotypów HLADQ2 i DQ8
-Przeciwciała przeciwko TG* oraz przeciwgliadynowe w klasie IgA, IgG
– próba eliminacja glutenu i obserwacja po ponownym wprowadzeniu do diety

Zaburzenia wchłaniania kwasów żółciowych
– biegunka tłuszczowa
– stolec lepki, brudzący toaletę
-silne parcie na stolec
– Niedobory witamin rozpuszczalnych w tłuszczach ADEK  
-ocena ilości  kwasów żółciowych w kale

Problemy trawienne            
– bóle brzucha – wzdęcia, gazy
– niestrawione resztki pokarmowe w stolcu
– „cuchnące stolce”
– pozostałości trawienia w kale
– elastaza trzustkowa
-kwasy żółciowe
– pH kału (zwiększenie pH w kierunku zasadowego może świadczyć o problemach trawiennych
– Wodorowy test oddechowy – ocena nietolerancji węglowodanów (sacharoza, laktoza, fruktoza, itp.)

Problemy alergiczne            
– bóle brzucha
– wzdęcia, gazy
– możliwe problemy skórne
– niski puls
– histamina (krew, kał, mocz)
– całkowite IgE
-aktywność enzymu DAO
– białko eozynofilowe w kale EPx (niskie stężenie może świadczyć o alergii, wysokie o infekcji pasożytniczej)

Aktywacja immunologiczna  endokrynna jelit  
– ból brzucha
– zaburzenia rytmu wypróżnień
(biegunka i/ lub zaparcia)  
– cytokiny prozapalne IL-6, TNF-α
-Biopsja podczas badania endoskopowego ( ocena ilości komórek tucznych- uwalniających histaminę, wielkości komórek enterochromafinowych produkujących serotoninę)

*Przeciwciała TG- Przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej

Podstawowy  panel badań w IBS-ie

Podstawowy panel badań, służy do tzw przesiewowej oceny stanu zdrowia osoby i wyznaczenia dalszego kierunku  diagnostyki  bardziej rozszerzonej. Składa się na nią:

MORFOLOGIA Z ROZMAZEM – jest to najbardziej podstawowe badanie, a jednocześnie pozwalające zweryfikować kilka ważnych kwestii. 

– RBC (czerwone krwinki), Hb (hemoglobina), Ht (hematokryt)- wszystkie trzy parametry oceniamy razem- obniżone wartości, mogą wskazywać na anemię. O czym może świadczyć anemia w kontekście zespołu jelita drażliwego?

  • Zaburzeniach wchłaniania, spowodowane przede wszystkim stanami zapalnymi jelit lub problemami trawiennymi
  • Infekcjach bakteryjnych- bakterie potrzebują żelaza do prawidłowego rozwoju, podobna sytuacja ma miejsce podczas infekcji pasożytniczej.
  • Krwawieniach z przewodu pokarmowego w tym przypadku zaleca się badanie krwi utajonej w kale oraz u osób zmagającymi się z hemoroidami lub szczeliną odbytu. Odpowiednimi działaniami profilaktycznymi, mającymi na celu zmniejszenie krwawienia.
  • Nieprawidłowa dieta eliminacyjna, bardzo często wprowadzana w celu eliminacji dokuczliwych objawów IBS-u

– MCV, MCHC – Są to wskaźniki, które zawsze interpretujemy w powiązaniu z wyżej wymienionymi. Pozwalają one na zróżnicowaniem podłoża anemii, czyli wynikającej z niedoboru żelaza czy witaminy B12 i kwasu foliowego.

MCV/MCHC przy obniżonych parametrach Hb, Ht- może świadczyć o niedoborze witaminy B12 i kwasu foliowego.

MCV/MCHC przy obniżonych parametrach Hb, Ht- może świadczyć o niedoborze żelaza

UKŁAD BIAŁOKRWINKOWY Z ROZMAZEM

↓ limfocyty– prawdopodobnie obniżona odporność.

↑ eozynofile mogą świadczyć o infekcji pasożytniczej lub reakcjach alergicznych

↑ monocyty, bazofile– możliwa reakcja alergiczna

↑ neutrofile– podwyższone przy infekcjach bakteryjnych

PROFIL TARCZYCOWY

W jego skład wchodzą następujące badania:

  • TSH
  • FT3, FT4
  • TPO, TG

Co może nam powiedzieć badanie tarczycy w kontekście IBS-u? Zaburzenia pracy tarczycy mogą być przyczyną zaburzeń rytmu wypróżnień lub nasilać już istniejące problemy z biegunką lub zaparciem.

↑ FT3, FT4– może świadczyć o nadczynności i przyczyniać się do biegunki

↓ FT3, FT4— może świadczyć o niedoczynności i być winowajcą zaparć

ŻELAZO I FERRYTYNA

Zawsze powinny stanowić uzupełnienie standardowej morfologii. Ferrytyna jest magazynem żelaza i jej obniżone wartości wskazują na problemy z gospodarką żelazem i predysponują do rozwoju anemii. Badając ferrytynę jesteśmy w stanie wcześniej „wyłapać” ewentualną anemię zanim będzie ona widoczne w morfologii.

PROFIL INFEKCYJNY

  • Badanie kału pod kątem pasożytów (3 próbki )
  • Badanie kału pod kątem przerostu drożdży (1 próbka)

Należy pamiętać, że infekcje niektórych pasożytów nie dają eozynofilii, zatem brak podwyższonych eozynofilów w rozmazie białokrwinkowym nie daje nam 100 % pewności o braku infekcji pasożytniczej.

BADNIE  WTO – W celu oceny przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim (SIBO)

Jest to w zasadzie złoty standard diagnostyczny przerost bakteryjnego. Zaleca się każdemu pacjentowi z IBS-em w celu wykluczenia możliwego rozrostu bakteryjnego jako przyczyny problemów gastroenterologicznych.

PROFIL HORMONALNY

  • estradiol
  • progesteron
  • testosteron

Hormony pełnią bardzo ważną rolę w zaburzeniach jelitowych, najczęściej niestety  zaostrzają ich przebieg. Dlatego kobiety przed menstruacją odczuwają pogorszenie objawów, z kolei ciąża wpływa pozytywnie, łagodząc  dolegliwości związane z IBS-em. Jaki jest wpływ hormonów płciowych na pracę jelit?

– Regulacja wydzielnicza narządów trawiennych

-ochrona połączeń ścisłych w jelitach- zapobieganie zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej

– działanie przeciwbólowe, poprzez zwiększenie koncentracji receptorów opioidowych

– wygaszanie procesów zapalnych poprzez zmniejszenie produkcji cytokin prozapalnych

– stabilizacja komórek tucznych i zmniejszenie wydzielanej histaminy

Badanie metabolitu witaminy D3 25(OH)D3

Niski poziom witaminy D korelował z nasileniem dolegliwości bólowych u osób z zespołem jelita drażliwego. Dlatego bardzo ważna jest jej suplementacja oraz weryfikacja jaki jest stopień wysycenia organizmu tą witaminą. Prawidłowe stężenie metabolitu witaminy D powinno wynosić około 50 ng/ml

Hakuj dalej:

Oceń wpis

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Zobacz także
Mikroflora jelitowa, czyli jak bakterie i grzyby mogą modulować zachowanie dzieci z autyzmem?

Mikroflora jelitowa, czyli jak bakterie i grzyby mogą modulować zachowanie dzieci z autyzmem?

Czym jest mikroflora jelitowa oraz w jaki sposób zachodzi komunikacja na osi mózg- jelito? Mikroflora jest brakującym elementem układanki w funkcjonowaniu osi mózg- jelito. Jej obecność zawiaduje najważniejszymi procesami zachodzącymi zarówno w układzie pokarmowym jaki i nerwowym.

Dowiedz się więcej
Poinfekcyjny IBS

Poinfekcyjny IBS

Dotychczas wyróżnialiśmy trzy postaci zespołu jelita drażliwego: biegunkową, zaparciową oraz mieszaną, jednak coraz częściej postuluje się o wyodrębnienie nowej formy związanej z jego patofizjologią, mianowicie poinfekcyjny IBS.

Dowiedz się więcej
Xifaxan w SIBO

Xifaxan w SIBO

SIBO z ang small intestinal bacterial overgrowth jest to problem przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim. W skrócie można powiedzieć, że mamy do czynienia ze zbyt dużą ilością bakterii zlokalizowanych w niewłaściwym dla nich miejscu.

Dowiedz się więcej
Kokos w diecie low FODMAP

Kokos w diecie low FODMAP

Dieta low FODMAP to model żywieniowy oparty na wprowadzeniu do jadłospisu wyłącznie produktów o niskiej zawartości fodmap. FODMAP to akronim pochodzący od nazw węglowodanów o dużym potencjale fermentacyjnym. Głównym założeniem diety jest redukcja uciążliwych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Dowiedz się więcej

Potrzebujesz POMOCY? Napisz do mnie!

Zawodowo działam na wielu płaszczyznach dlatego aby możliwie jak najszybciej się ze mną skontaktować wybierz interesujący Cię obszar mojej działalności. To pomoże usprawnić naszą komunikację