Helicobacter pylori – objawy zakażenia oraz leczenie

Helicobacter pylori to bakteria o spiralnym kształcie bytująca w żołądku, nieleczona może doprowadzić do przewlekłego stanu zapalnego, na podłożu którego rozwija się choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. Obecność w żołądku Helicobacter pylori może sprzyjać rozwojowi raka. W poniższym wpisie chciałabym szerzej omówić temat tej bakterii.

• Jakie są przyczyny i objawy zakażenia?
• Jakie choroby wywołuje Helicobacter pylori?
• Kompendium w zakresie diagnostyki Helicobacter pylori. Jakie metody diagnostyczne są wiarygodne w ocenie zakażenia i wyleczenia
• Wskazać jakie są strategie leczenia zarówno farmakologicznego jak również naturalnego.
• Ostatecznie jak powinna wyglądać profilaktyka przed nawrotem infekcji?

Czym jest  Helicobacter pylori?

Jest to bakteria gram ujemna, która doskonale radzi sobie w kwaśnym środowisku żołądkowym. Zawdzięcza to następującym cechom[1]:

• zdolności produkcji enzymu- Helicobacter pylori produkuje ureazę, która rozkłada mocznik do dwutlenku węgla i zasadowego amoniaku. To z kolei powoduje zmianę pH z silnie kwasowego w kierunku obojętnego.
• obecności rzęsek, które umożliwiają im penetrację do głębszych warstw  błony śluzowej żołądka
• zdolności produkcji enzymów mukolitycznych, uszkadzających błonę śluzową żołądka
• wytwarzaniu egzotoksyn, które generują zapalenie błony śluzowej żołądka

Jak dochodzi do zakażenia Helicobacter pylori w żołądku?

Do zakażenia dochodzi zwykle w dzieciństwie. Częstość występowania zakażenia tą bakterią  różni się znacznie w zależności od m.in. obszaru geograficznego, wieku, rasy i statusu społeczno-ekonomicznego.

Ryzyko zakażenia znacznie się zwiększa jeśli u członka rodziny została wykryta bakteria. U większości zakażonych dzieci nie rozwijają się żadne powikłania [2]. Zakażenie H. pylori w dzieciństwie powoduje mniej stanów zapalnych i owrzodzeń żołądka niż u dorosłych. Jednak u niektórych dzieci mogą wystąpić objawy, takie jak pieczenie w żołądku, nudności, wymioty i utrata apetytu.

U dzieci objawy Helicobacter pylori są związane z: niedożywieniem, anemią z niedoboru żelaza, biegunką oraz upośledzeniem wzrostu, masy ciała. Czasem obserwuje się również zaburzenia funkcji poznawczych, zwłaszcza w przypadku niedostatecznego spożycia pokarmu[2]

Objawy Helicobacter pylori

Obecność bakterii w żołądku przez wiele lat może przebiegać bezobjawowo.

Do najczęstszych objawów zakażenia należy:

• nieprzyjemny zapach z ust
• refluks/ zgaga
• odbijanie po posiłku
• bóle brzucha, a dokładnie ból w nadbrzuszu
• silne bóle brzucha po jedzeniu
• wzdęcia
• gazy
• anemia z niedoboru żelaza oraz witaminy B12

Występowanie powyższych objawów ze strony układu pokarmowego  powinno skłonić do rozpoczęcia odpowiedniej diagnostyki, w tym celu należy skonsultować się z lekarzem.

Nieleczone zakażenie Helicobacter pylori może sprzyjać poważnym patologiom w obrębie przewodu pokarmowego. W pierwszej kolejności rozwija się stan zapalny prowadzący do zapalenia żołądka. Brak stosownego leczenia prowadzi do pogłębienia patologii w postaci inicjowania wrzodów żołądka i dwunastnicy, a to z kolei sprzyja rozwojowi raka żołądka.

Warto wspomnieć, że są pewne czynniki, które przyśpieszają progresję niekorzystnych zmian w błonie śluzowej żołądka, a są takie, które je opóźniają.

• Do czynników przyspieszających zaliczamy: duże spożycie soli oraz dieta bogata w konserwanty (azotany i azotyny)
• Czynniki hamujące progresję przewlekłego zapalenia to odpowiednia podaż antyoksydantów w postaci beta karotenu oraz witaminy C I E

Badania diagnostyczne w infekcji H. pylori

Kiedy zauważyliśmy u siebie niepokojące objawy należy wykonać odpowiednią diagnostykę, która pozwoli zweryfikować czy mamy do czynienia z bakterią Helicobacter pylori. Obecnie na rynku mamy różne badania pozwalające na identyfikację zakażenia bakterią Helicobacter pylori, jednak w wielu przypadkach jest kilka haczyków, na które powinniśmy uważać.

Badania Helicobacter pylori

• test oddechowy znakowany mocznikiem
• badanie antygenu Helicobacter pylori w kale
• testy serologiczne- oznaczenie przeciwciał przeciwko Helicobacter pylori w klasie IgG
• szybki test ureazowy – pobranie wycinka błony śluzowej żołądka podczas badania endoskopowego

Każde z tych badań jest wiarygodne w ocenia zakażenia, jednak odznacza się inną czułością i swoistością. Poza tym w przypadku niektórych badań istotne jest wcześniejsze odstawienie leków z grupy inhibitorów pompy protonowej oraz preparatów bizmutu. Badanie polegające na oznaczeniu poziomu przeciwciał w klasie IgG nie nadaje się do oceny skuteczności leczenia infekcji Helicobacter pylori, a oznaczenie antygenu w kale może być fałszywie ujemne kiedy mamy biegunkę. Poniżej została przedstawiona tabelka z porównaniem skuteczności diagnostycznej różnych badań.

Jakie choroby wywołuje zakażenie bakterią Helicobacter pylori?

Coraz więcej danych literaturowych wskazuje na liczne powiązania zakażenia tą bakterią, a występowaniem różnych chorób i/lub zaburzeń. Należą do nich:

1. Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy [3]
2. Objawy skórne: trądzik różowaty, łuszczyca [4]
3. Zaburzenia neurologiczne: choroba Alzheimera i choroba Parkinsona [5].
4. SIBO- przerost bakteryjny jelita cienkiego [6]

Jak wygląda leczenie Helicobacter pylori

1. Leczenie  farmakologiczne

2. Leczenie naturalne Helicobacter pylori 

Terapie antybiotykową można wesprzeć leczeniem naturalnym. Poniżej wymieniłam  preparaty, które zostały przebadane pod kątem skuteczności eradykacji Helicobacter pylori. Ich działanie oceniano albo samodzielnie, albo w połączeniu z konwencjonalną terapią farmakologiczną. Skuteczność owych preparatów w leczeniu zakażenia tą bakterią zostało potwierdzone na podstawie randomizowanych badań klinicznych z podwójną ślepą próbą, a należą do nich:

• czarnuszka- 2 g/ dobę przez 8 tygodni [12], [13]
• lukrecja- 300 mg 2 x dobę przez 4 tygodnie [14]
• melatonina 5 mg 2 x dobę  + tryptofan 250 mg/ 2 x dobę przez 21 dni [15]
• mastika 350 mg 3 x dobę [16]

3. Probiotyki w infekcji H. pylori

O tym nie będę się zbyt mocno rozpisywała, ponieważ` poświęciłam temu zagadnieniu oddzielny wpis. Znajdziesz go tutaj. Poruszyłam w nich kwestie, które szczepy zwiększają skuteczność antybiotyków w terapii eradykacyjnej.  Serdecznie zachęcam do lektury!

Na uwagę w szczególności zasługuje szczep:

Lactobacillus  reuteri DSM17648 – szczep ten odznacza się zdolnością do  rozpoznawania, a następnie  łączenia się ze strukturami powierzchniowymi H. pylori. To powoduje upośledzenie ruchliwości Helicobactera, a powstałe w ten sposób agregaty szczep probiotyczny- Helicobacter są  eliminowane z żołądka [17].

Jak powinna wyglądać profilaktyka?

Obecnie nie ma jasno określonych zasad profilaktyki, jednak warto wspomnieć o konieczności zachowania higieny, zaprzestaniu picia wody z niepewnych źródeł oraz zwiększenie spożycia witaminy C, beta karotenu oraz witaminy E wraz z dietą.

Jeżeli miałeś kontakt z osobą zakażoną Helicobacter pylori powinieneś lub powinnaś zgłosić się do lekarza.

Nie ma wytycznych dotyczących diagnostyki w kierunku Helicobacter pyroli u osób bezobjawowych, jednak u osób obciążonych ryzykiem nowotworowym warto ją wykonać w celu wykluczenia obecności jednego z najpoważniejszych czynników ryzyka rozwoju raka żołądka.

Podsumowując, infekcja H. pylori z pewnością jest wyzwaniem nie tylko w kwestii diagnostyki, ale również leczenia. Aby zwiększyć skuteczność eradykacji bakterii należy połączyć leczenie antybiotykowe z probiotykami, a całość uzupełnić preparatami naturalnymi.